Dagboek van de Mol

Toen ik het hoorde

Holy crêpe” zei ik toen ik het hoorde. Dat vat ook wel mooi samen wat ik voelde op dat moment. Het is een bijna heilige rol die je mag gaan vertolken en dat is een onmetelijk grote eer maar ik voelde mij ook gelijk overdonderd en verkreukelt door de zware taak die vanaf dat moment op mijn schouders rustte.

Tijdens mijn mollicitatie had ik mijzelf neergezet als een stressbestendige, rustige, kalme, creatieve, humoristische, koelbloedige en meedogenloze mol. Ik zou kindeenvoudig als een ware psychopaat over mijn gevoelens heen stappen als ik een vriendschap zou opbouwen met iemand in het spel. Ik zou diegene makkelijk in het kontje naaien als dat moest want ‘het is een spel en als mol doe je dat.’ Maar kon ik dat allemaal wel? Heb ik niet teveel lopen mollen tijdens mijn mollicitatie door mijzelf beter voor te doen dan ik ben?

Gelukkig voor mij ben je de mol nooit in je eentje. Er staat een team voor je klaar die hier al jaren ervaring mee heeft en die gaven mij het vertrouwen wat ik nodig had.Ook kreeg ik mijn eigen Molgenootschap om mij te helpen. Jeroen Kijk in de Vegte en Merel Westrik vertelde mij uitvoerig waar zij als mol tegenaan liepen en waar je op moet letten. En vooral dat ik plezier moest gaan maken. Qua voorkennis besloot ik voor een middenweg te gaan. ik wilde globaal weten wat we gingen doen, maar niet teveel. Want voorkennis kan ook een last zijn als mol.

Het begin

De eerste opdracht waarbij iedereen achter zijn eigen naambordje ging zitten heb ik beleefd alsof ik buiten mijn lichaam was getreden. Ik beleefde het cliché van een mol. Ik had het idee dat iedereen het al had gezien. De kandidaten moesten om mij lachen omdat ik onderuit gezakt zat te zweten in een te warm cardigan vest. Daar is het nog vaak over gegaan in de groep. “Haha, hoe jij er toen bij zat.”  Ik had geen last van de hitte, maar van de zenuwen. “Kan ik mijn gezicht wel in de plooi houden? kan ik wel doen alsof ik dit nog niet wist? Ze zien het. Ze hebben mij door. Trilt mijn hoofd? De mensen thuis zien het vast ook al.” Tussen deze kritische stem door probeer je naarstig om ontspanning uit te stralen en te luisteren naar wat er gebeurt. Toen ik dit moment terugzag op tv, zag ik de interne paniek niet aan de buitenkant. Het viel me alles mee.

Bij de lodge opdracht kwam ik direct in het team met Bram. Toen ik de kandidaten van dit seizoen onder mijn ogen kreeg werd mij de vraag gesteld door de redactie voor wie ik het meest bang was. Mijn antwoord was duidelijk: Bram. Ik kende Bram al vaag omdat hij een podcast heeft met een van mijn beste vrienden. Ik wist dat Bram slim is en mij vermoedelijk op zou zoeken in het spel. Ik was bang dat hij te dichtbij zou komen en mij als eerste zou doorzien. Dat ik met hem het snelste bondje in de geschiedenis van ‘Wie is de mol?’ zou sluiten lag niet in de planning. Maar het kwam mij wel goed uit. Ik kreeg namelijk wel de indruk dat hij mij oprecht vertrouwde. 

Doorgaans houden mollen zich de eerste paar afleveringen wat op de vlakte. Een mol kijkt eerst de kat uit de boom om te zien wat voor vlees er in de kuip zit. Ik wilde dat niet, ik wilde mijzelf gelijk verdacht maken, want “dat doe je niet als mol” en als kandidaat is de ‘nepmol’ tactiek bewezen effectief. Geen slappe poeperitus met gestrekt been er in. Met humor, liefde, spitsvondigheid af en toe clownerie. Dat wilde ik.  Maar goed, Hoogmoed komt voor de nepval. Na de uitzending van deze aflevering kreeg ik al een appje van mijn beste vriend.

Hij appte: “Waarom jij jezelf liet vallen kan natuurlijk twee redenen hebben. Maar jij liet jezelf daar vallen. Dat was een onvervalste Daan Boom nepval.”Ondanks dat deze opdracht als succesvol zou kunnen worden bestempeld als het gaat over hoe weinig er is verdiend, voelde het alsof ik mijn mollenklauwtje al flink had overspeelt. Was Nasrdin en Matteo uit hun lodge krijgen en worden gepakt met 1000 euro niet genoeg? Moest ik Nasrdin en Matteo nou ook nog helpen met 1000 euro op zak? Moest ik mij nou ook nog perse laten vallen?

De nachten

Die nacht kreeg ik last van mijn stresskwaal. 

Als mol kost alles twee keer zoveel denkkracht omdat elke beweging die je maakt, elke blik die je werpt maar vooral elk woord wat je zegt moet worden afgewogen. Dat betekende dat het werkgeheugen van mijn hoofdcomputer al eerder op de dag vol zat. Mijn vermogen om nog te kunnen relativeren was dan ook kapot en mijn kritische stem des te luider. Ik maakte alles onnodig groot in mijn hoofd. Daarom heb ik in de nacht na de tweede opdracht op het punt gestaan om er mee te stoppen. Ik zat er echt dichtbij.

Het enige dat ik dacht was: ‘Ik heb mezelf véél te goed verkocht. Ik heb het nu al verkloot en ik moet stoppen. Anders ga ik af voor het oog van de gehele natie.’ (Om mijzelf maar eens belangrijk te maken.)

Ik was mijzelf tegengevallen als mol. Wat een miepert, denk je allicht als je dit leest, maar ik kon het niet meer relativeren tot ‘ach het is ook maar een spelletje.’

Gelukkig had ik het Molgenootschap met die lieve Jeroen en Merel waar ik met dit soort gedachtenspinsels altijd mocht aankloppen. Die hebben mij die nacht het vertrouwen terug gegeven om door te gaan.

Van de stress zat ik de volgende ochtend aan het ontbijt met een ontstoken oog en een bek vol tanden.

De groep

Gelukkig kreeg ik na de jeep-opdracht mijn vertrouwen terug. Andere kandidaten hadden zich flink verdacht gemaakt en het leek alsof ik 250 euro in de pot had gebracht. Dit gaf mij even wat ademruimte. Ook kon ik nu geregeld biechten en mijn hart af en toe luchten bij de redactie. In het spel is het zijn van de mol een solistisch bestaan, in die zin, dat je het achterste van je tong nooit en te nimmer aan iemand kan laten zien. De momenten met de redactie waren voor mij ontzettend belangrijk.

De groep leerde elkaar in vogelvlucht kennen. Tijdens lange ritten in de Jeeps, onderwierpen we elkaar aan vragenvuren om antwoorden op de vragenlijst te krijgen die wij vooraf allemaal hadden ingevuld. Denk aan ‘Wat is je favoriete plek?’ Ondanks dat dit een vrij onnatuurlijk geforceerde manier is om elkaar te leren kennen met een dubbele agenda, bracht dit wel sfeer.

Wát een leuke groep mensen. Nu heb ik het doorgaans niet zo op BN’ers, want meestal vind ik het zelfverheerlijkende verwende mensen met een gebrek aan zelfreflectie maar niet aan zelfoverschatting. Mijn vooroordeel bleek onzin.Omdat ik de groep wat beter leerde kennen, begon ik mij comfortabeler te voelen in mijn rol als mol. Ik had een steady bondje met Bram waarin wij de afspraak hadden dat ‘de boog ook af en toe slap’ moest.

En de boog moest ook af en toe slap, zowel als mol als kandidaat. Het spel gaat namelijk 24/7 door. Dat is leuk, maar ook intens en maakt dat je nooit uit kan. En zéker niet als mol omdat je constant op je hoede moet blijven, een verspreking ligt gauw op de loer. Ik maakte constante afwegingen: bij wie ga ik aan tafel zitten tijdens het ontbijt? De mensen van wie ik vermoed dat ze mij verdenken? Of juist niet? In de groep mijzelf hardop blijven afvragen ‘waar we nou heen zouden gaan’ terwijl ik het allang wist. Wees een kandidaat.

Wees een kandidaat

Deze tip kreeg ik van de programmamakers. Dit heb ik zo serieus genomen dat ik mijzelf met regelmaat zo erg heb ‘gegaslight’, dat ik bijna ging geloven dat ik een kandidaat was. Dat uitte zich dan bijvoorbeeld in uit zenuwen zogenaamde phantoomplasjes moeten doen vlak voor de eliminatie, terwijl je weet dat je die overleefd.Waar ik veel lol in heb gehad is het verspreiden van verdenkingen. Jammer genoeg voor de kijkers speelt dit zich voornamelijk af buiten de camera’s. Elke kandidaat heeft namelijk wel eens vreemde strapatsen die makkelijk verdacht te maken zijn.

‘Het is toch een raar verhaal van Nasrdin bij de jeeps?’

‘Quinty zit wel heel vaak op sleutelposities.’

‘Matteo leert niet voor de test en schrijft nauwelijks iets op. Dat is toch vreemd!? Of ben ik nou gek!?’

En zelfs als iemand iets doet wat in de verste verte niet verdacht was, kon je het nog verdacht maken. Quinty heeft bijvoorbeeld bij de laseropdracht 500 euro in de pot gespeeld. ‘Ja, dat is natuurlijk wel vreemd voor een mol, maar het kan ook een investering zijn geweest om zichzelf voorlopig even niet verdacht te maken.’ Zo kon ik met mijn kamergenoot Bram eindeloos filosoferen over wie het nou is en waarom. We grapten de hele tijd tegen elkaar dat het spel tegenvalt in het echt omdat het zo makkelijk is om te achterhalen wie het is.

Ik heb er van gesmuld toen het bondje van mij en Bram uitgroeide tot het Eye of the tiger-pact met Milan. Ik wilde dichterbij hem komen omdat ik Milan in aflevering 1 en 2 de sterkste speler vond. Voor een mol ergerlijk fanatiek en veel te slim. Hoe stuur je zo iemand de verkeerde kant op?

Toen Milan zich irriteerde aan ons gedrag in de voetbalopdracht, maakten Bram en ik duidelijk wat wij deden: ‘Milan, we maken wel televisie hè? Het moet ook leuk zijn om naar te kijken.’ Zo kon ik ons kinderachtige juichgedrag verklaren. Ik hoopte dat hij op die manier zou snappen dat wij aan het ‘nepmollen’ waren. In elke meeting met het pact probeerde ik de opdracht mee te geven ‘om eens flink nep te mollen’. Op die manier had ik én bliksemafleiders en zou er minder geld komen in de pot.

Zo nu en dan moest ik mijzelf knijpen dat ik mij in het programma bevond waar ik al jaren naar keek. In de weken voordat we weggingen had ik mijzelf een zwaar geromantiseerd beeld voorgehouden van hoe ik zou zijn als mol. Volledig in controle. Een beetje zoals Leonardo di Caprio in de film ‘Catch Me If You Can’. Iemand die alle rollen aanneemt en daar zowel moeiteloos als gewetenloos tussen schakelt zonder dat ook maar iemand iets vermoed. Zo zou het zijn. Maar in werkelijkheid neem je de meeste beslissingen in een splitsecond. Ik voelde mij eerder Mr Bean dan Leonardo di Caprio.

De keren dat ik mij volledig in controle voelde waren schaars maar tijdens één opdracht heb ik met volle teugen kunnen genieten. Dat was tijdens de opdracht op de koffieplantage. Een dankbare opdracht voor een mol omdat er veel tegelijk gebeurd op verschillende plekken. Om bijna de hele groep te laten zoeken naar jokers die er niet waren voelde goed, en grappig. Zoals ik het wilde.

De rol Mol

Naarmate de groep slonk en het einde naderde begon het liegen steeds zwaarder te worden. Technisch gezien ging het mij makkelijker af omdat de werking van mijn brein zich na ruim twee weken had gecomformeert naar mijn nieuwe zijn. Ook de handelingen van de molacties gingen mij makkelijker af. Er kwam meer ontspanning in. Je zou dus kunnen zeggen dat ik groeide in mijn rol.

Maar wat het voor mij nog lastiger maakte, is dat mijn leugens tegen de lieve mensen waar je tegen speelt zich opstapelden. Op een avond aan een diner was Bram voor het eerst sinds het begin van het spel stil. Even geen grapjes. Hij zat in zichzelf gekeerd aan tafel. Ik had het vermoeden dat bij Bram was ingedaald dat er voor hem toch een mogelijkheid was dat ik weleens de mol zou kunnen zijn. (Voor de mensen die Breaking Bad kennen: het moment waarop Hank Schrader zich realiseert dat zijn zwager wel eens de Walter White zou kunnen zijn waar ze naar op zoek zijn.)

Vanbinnen ging ik kapot, want je liegt tegen iemand die je inmiddels in je hart hebt gesloten. Ik had het met hem te doen en naarstig de behoefte aan een pauzeknop: “Bram, even tussen ons: Het is een spel. Of ik het nou ben of niet, de vriendschap die wij hebben opgebouwd is echt.” En dan weer op play drukken. De opluchting was dan ook groot toen ik mijzelf eindelijk kenbaar mocht maken.

Afsluitend

Wie is de mol? is een machtig mooi sociaal experiment. Er kunnen ingegraven limoenen worden gevonden in het zand en je kunt het nog overleven als mol. Telkens als je denkt: ‘en nu is het klaar, ik ben erbij’, wordt er iets gezegd of verklaart waardoor je het toch nog overleefd. Toen ik zelf naar het programma keek vond ik het maar overdreven als er BN’ers gingen zitten grienen als er weer iemand naar huis moet. Nu heb ik zelf ondervonden hoe snel je aan elkaar gehecht raakt en elkaar in je hart sluit. Dat is iets prachtigs wat moeilijk uit te leggen is. Net als dat ik het moeilijk blijf vinden om in woorden te vatten wat ik heb meegemaakt en wat ik daarvan vind. Wat ik wel weet is dat ik mijn stiekeme droom om glamoureuze spion te zijn kan laten varen. De AIVD hoeft mij niet te bellen.

Ik ben dankbaar dat ik met dit team van televisiemakers dit seizoen heb mee mogen maken. Deze mensen zijn ongelofelijk getalenteerd en denken over élk detail na en zitten erin met passie en liefde. Dat merk je van de voorbereiding tot aan de eindmontage. Ik heb er met bewondering naar gekeken. Daarnaast ben ik dankbaar voor de vriendschappen die ik gesloten heb. Ondanks dat ik bij de start van die vriendschap een pathologische leugenaar was.

Dank aan de kijkers en de molloten voor de leuke berichten en creatieve content. Het was mij een belachelijk grote eer om dit seizoen de mol te mogen zijn en Ik hoop dat ik jullie heb weten te vermaken.

Hopelijk tot een jubileumseizoen.Maisha Marefu!

Liefs Daan